Proje Adı: Aday Öğretmenlerin Meslekî ve Psiko-Sosyal Gelişimlerini Desteklemeye Yönelik Kısa Süreli Bir Elektronik Mentorluk Programının Planlanması, Uygulanması ve Değerlendirilmesi

Proje Türü: TÜBİTAK 1001

Proje Ekibi: Doç. Dr. Sakine ÖNGÖZ (Yürütücü), Doç. Dr. Ali Kürşat ERÜMİT (Araştırmacı), Doç. Dr. Yasemin Karal (Araştırmacı), Öğr. Gör. Sefa ÖZMEN (Bursiyer), Aleyna KELLECİ (Bursiyer), Utku AYDIN (Bursiyer)

Bu proje, COVID-19 küresel salgını döneminde aday öğretmenlerin karşılaştıkları mesleki ve psikososyal güçlüklerin azaltılması, mesleki gelişimlerinin desteklenmesi ve uzaktan mentorluk uygulamalarının etkililiğinin incelenmesi amacıyla tasarlanmıştır. Araştırma, 2020 yılı Ocak–Haziran dönemini kapsayan altı aylık bir süreçte yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluştururken, araştırmaya mesleki kıdemi beş yıl ve üzerinde olan 23 mentor öğretmen ile mesleğinin ilk yılında bulunan 34 aday (menti) öğretmen katılmıştır.

Proje, nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarının bir arada kullanıldığı karma araştırma yöntemi (mixed-method) benimsenmiştir. E-mentorluk programı süresince ve program sonrasında, çeşitlendirilmiş veri toplama araçları vasıtasıyla elde edilen veriler, amaca uygun nicel ve nitel veri analiz teknikleriyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, projenin kuramsal ve uygulamalı amaçlarıyla tutarlılık göstermektedir.

Yapılan analizler, uygulanan e-mentorluk programı etkinliklerinin, aday öğretmenlerin küresel salgın kaynaklı yaşadıkları dönemsel ve meslekî sorunların çözümünde anlamlı bir katkı sağladığını göstermiştir. E-mentorluk sürecinin yalnızca mentilerin değil, deneyimli mentor öğretmenlerin de meslekî ve psikososyal gelişim süreçlerini olumlu yönde tetiklediği ve çift taraflı bir öğrenme ortamı sunduğu tespit edilmiştir. Sürecin senkron/asenkron çevrimiçi ortamlarda yürütülmesinin, mentor-menti arasındaki ilişki dinamiklerini ve bağlılığı olumsuz yönde etkilemediği belirlenmiştir. Programın yürütüldüğü dijital platformlar, içerik ve arayüz tasarımı parametreleri açısından kullanıcılar tarafından işlevsel ve yeterli bulunmuştur. Sürecin sınırlılıkları kapsamında; bazı mentilerin altyapı yetersizlikleri ve internet erişim sorunları nedeniyle haftalık senkron etkinliklere katılımda dönemsel aksaklıklar yaşadığı raporlanmıştır.

Projenin hem mentor hem de menti düzeyinde önceden belirlenen çıktılara ve hedeflere ulaşmış olması, e-mentorluk modelinin aday öğretmen yetiştirme süreçlerinde nitelikli, sürdürülebilir ve maliyet-etkin bir alternatif olarak ölçeklendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda; gelecekte tasarlanacak e-mentorluk programlarının yapısal formu ve işleyiş mekanizmaları, dijital etkileşim ortamlarının eğitsel arayüz tasarımı, program kapsamında yer alması gereken modüler içerikler ve uzaktan mentorluk hizmetlerinin başarı kriterlerinin belirlenmesine yönelik literatüre ve uygulayıcılara yönelik somut öneriler sunulmuştur.

Yayınlar:

• Öngöz, S., Karal, Y., Erümit, A.K., Özmen, S., & Kelleci, A. (2024, May). Initial Teacher Training e-Mentoring Model: ITTeM [Paper presentation]. 4th International Conference on Educational Technology and Online Learning – ICETOL 2024, Eskisehir, TURKIYE.
• Özmen, S., Erümit, A. K., & Öngöz, S. (2022). Aday öğretmenlere yönelik düzenlenen bir e-mentorluk programı için geliştirilen platformun kullanışlılığının incelenmesi [Paper presentation]. In International Eurasian Educational Research Congress, İzmir, Turkiye (Vol. 32).
• Özmen S., Erümit A.K, Öngöz S., (2021). Aday Öğretmenlerin Mesleki ve Psikososyal Gelişimlerine Yönelik Bir E - Mentorluk Sisteminin Tasarım Unsurlarının Belirlenmesi. 8. Uluslararası Öğretim Teknolojileri ve Öğretmen Eğitimi Sempozyumu (Özet Bildiri/Sözlü Sunum)
• Eğitim Bilimleri Alanında Elektronik Mentorluk, (2020). Editör: Öngöz S., Pegem Akademi Yayıncılık, Sayfa Sayısı 215, ISBN:978-625-7052-80-1, Türkçe (Bilimsel Kitap)
• Erümit A.K, Özmen S., Öngöz S., Karal Y., Aydın U., Kelleci A. (2020). Aday Öğretmenlere Yönelik Düzenlenen Elektronik Mentorluk Programının Mentilerin Desteğe Gereksinim Duydukları Konular Bağlamında İncelenmesi. 2. Uluslararası Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Kongresi (Özet Bildiri/Sözlü Sunum)

Tezler:

• Aydın, U. (2022). E-mentorlukta oluşan öğrenme ortamlarının hetagojik ilkeler bağlamında incelenmesi (Tez No. 764547) [Yüksek lisans tezi, TRABZON ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.
• Kelleci, A. (2022). Aday öğretmenlere yönelik düzenlenen bir e-mentorluk programının etkililiğinin değerlendirilmesi (Tez No. 760315) [Yüksek lisans tezi, TRABZON ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.
• Özmen, S. (2021). Aday öğretmenlerin mesleki ve psikososyal gelişimlerine yönelik bir e-mentorluk sisteminin tasarlanması (Tez No. 694936) [Yüksek lisans tezi, TRABZON ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.